Masz w ręku wydruk z analizatora Charder, a na nim kilkanaście wykresów, pasków i tabel. Być może to Twój pierwszy pomiar, a może trzeci i chcesz sprawdzić, co się zmieniło. Nie trzeba zrozumieć każdej linijki. Trzeba wiedzieć, które sekcje nadają się do porównań w czasie, a które są raczej ciekawostką.
Z czego składa się wydruk Charder
Charder produkuje kilka analizatorów (m.in. MA601 i MA801). Według producenta dostępne są różne typy arkuszy wyników: standardowy, medyczny i dla dzieci. Zakres sekcji zależy więc od modelu i wybranego arkusza, a Twój wydruk może wyglądać inaczej niż opisany tu układ.
Na pełniejszych arkuszach zwykle znajdziesz:
- Skład ciała: woda wewnątrz- i zewnątrzkomórkowa, białko, minerały, masa tłuszczu, masa beztłuszczowa i masa ciała.
- Analizę mięśnie–tłuszcz: masa mięśni szkieletowych, masa tłuszczu, a także BMI, procent tkanki tłuszczowej i WHR.
- Analizę segmentową: masa beztłuszczowa i tłuszczowa osobno dla rąk, tułowia i nóg.
- Tłuszcz brzuszny: wartości trzewne i podskórne na poziomie lędźwiowym. Ten temat omawiamy osobno w artykule o tłuszczu trzewnym w InBody.
- Kąt fazowy i BIVA: kąt fazowy dla całego ciała (przy 50 kHz) oraz wykres wektorowy impedancji.
- Indeks obrzęku (Edema Index): według opisu producenta to stosunek wody zewnątrzkomórkowej do całkowitej wody w organizmie (ECW/TBW).
- Jakość mięśni: szacowana siła chwytu.
- Health Score: zbiorcza ocena wyników.
- Percentyle tkanki tłuszczowej: porównanie z osobami o podobnej płci, wieku i pochodzeniu.
- Dane badawcze: m.in. podstawowa przemiana materii, masa komórkowa ciała, wskaźniki FFMI, FMI i SMI.
Na arkuszu standardowym jest też sekcja historii. Zmiany masy ciała, masy beztłuszczowej, mięśni szkieletowych i procentu tkanki tłuszczowej śledzi się w niej automatycznie, o ile przy każdym pomiarze wybrano ten sam identyfikator użytkownika. Jeśli mierzysz się w kilku miejscach albo ktoś wpisał Cię pod innym ID, historia się nie połączy.
Co porównywać między pomiarami
Najwięcej sensu ma obserwacja kierunku zmian kilku wartości jednocześnie, a nie pojedynczy wynik.
- Masa mięśni szkieletowych i masa beztłuszczowa. To podstawa do oceny, czy plan treningowy działa. Jak czytać trend mięśni, opisujemy w poradniku.
- Masa tłuszczu i procent tkanki tłuszczowej. Patrz na oba naraz. Procent zależy od masy ciała, więc może się zmieniać z innych powodów niż sama tkanka tłuszczowa.
- Rozkład segmentowy. Przydaje się, gdy trenujesz nierównomiernie albo wracasz po kontuzji jednej kończyny. Pokazuje, czy różnice między stronami się zmieniają.
- Woda zewnątrzkomórkowa do całkowitej (indeks obrzęku) i kąt fazowy. To wartości wrażliwe na nawodnienie. Warto je odnotować, ale z wnioskami poczekać na kilka pomiarów.
W badaniach kąt fazowy wiąże się z rozkładem płynów ustrojowych, a jego średnie różnią się między kobietami i mężczyznami. Dlatego porównuj swój wynik z własnymi poprzednimi, a nie z cudzym.
Warunki pomiaru: od nich zależy, czy porównanie ma sens
BIA mierzy opór elektryczny ciała i na jego podstawie szacuje skład. Wytyczne ESPEN wskazują, że warunki trzeba standaryzować: pozycję ciała, wcześniejszy wysiłek, posiłki i temperaturę skóry. Przy zmiennym nawodnieniu wyniki są mniej wiarygodne.
Praktyczne wnioski:
- mierz się o podobnej porze dnia i po podobnym przygotowaniu (posiłek, picie, trening wcześniej);
- używaj tego samego urządzenia, bo wyniki zależą od konkretnego analizatora i jego algorytmów, a nie tylko od ciała;
- zapisz, w jakich warunkach były wykonane poprzednie pomiary, żeby kolejne powtórzyć tak samo.
Badanie na zdrowych dorosłych nie wykazało klinicznie istotnego wpływu śniadania na wynik masy beztłuszczowej. Nie znaczy to, że warunki są bez znaczenia. Wynika z tego tylko, że o pojedynczej drobnej różnicy nie warto wyciągać wniosków. Znaczenie mają zmiany powtarzające się przez kilka pomiarów.
Czego z wydruku Charder nie da się wyczytać
Wydruk wygląda precyzyjnie, ale to estymacja. Kilka rzeczy, których z niego nie wyczytasz:
- Diagnozy. Wskaźniki opisywane jako sygnały ostrzegawcze (np. dotyczące niedożywienia czy sarkopenii) nie zastępują badania lekarskiego. Nieprawidłowy wynik wymaga rozmowy z lekarzem, a nie samodzielnych wniosków.
- Faktycznej siły. Jakość mięśni na wydruku to szacowana siła chwytu, a nie pomiar dynamometrem. Nie mówi, ile podniesiesz na treningu.
- Przyczyny zmiany wody. Indeks obrzęku i kąt fazowy zmienią się po odwodnieniu, po treningu, przy zatrzymaniu wody czy w innych stanach. Wydruk nie rozróżni, który z nich wystąpił. ESPEN zaznacza też, że przy nieprawidłowym nawodnieniu i skrajnych wartościach BMI rutynowe stosowanie BIA nie jest rekomendowane.
- Wartości „idealnych” dla Ciebie. Paski „poniżej / normalnie / powyżej” i percentyle odnoszą się do populacji przyjętej przez producenta. Nie są Twoim indywidualnym celem.
- Dokładności pojedynczego wyniku. BIA daje oszacowanie wyznaczone z modelu, a nie bezpośredni pomiar tłuszczu czy mięśni. Wiarygodność zależy m.in. od tego, czy algorytm pasuje do wieku, płci i pochodzenia osoby mierzonej.
- Tego, ile „zrobić” z dietą czy treningiem. Health Score i podobne oceny zbiorcze nie mówią, co zmienić.
Czego nie robić
- Nie porównuj wydruków z różnych urządzeń ani różnych marek. Różnice mogą wynikać z analizatora, a nie z Twojego ciała.
- Nie opieraj decyzji na jednym pomiarze, zwłaszcza po treningu, posiłku, saunie lub intensywnym piciu.
- Nie traktuj wyniku zbiorczego (Health Score) jako oceny zdrowia ani sukcesu.
- Nie zmieniaj drastycznie diety ani planu treningowego z powodu pojedynczego odchylenia na wykresie.
- Nie interpretuj samodzielnie kąta fazowego, indeksu obrzęku ani wykresu BIVA jako wskaźników choroby. Jeśli coś Cię niepokoi, pokaż wydruk lekarzowi.
- Nie porównuj się z innymi osobami według liczb na wydruku. Płeć, wiek i budowa ciała zmieniają interpretację.
Co zrobić dalej z treningiem
Potraktuj pierwszy wydruk jako punkt wyjścia. Zapisz masę mięśni szkieletowych, masę tłuszczu, procent tkanki tłuszczowej oraz warunki pomiaru. Powtórz badanie na tym samym urządzeniu, o podobnej porze i po podobnym przygotowaniu, a o zmianach wnioskuj dopiero po kilku pomiarach. Jeśli lekarz lub dietetyk dał Ci wskazania, mają pierwszeństwo przed każdą liczbą z wydruku.
Aplikacja KADRA odczytuje raporty ze zdjęcia lub PDF-u i buduje na nich plan treningowy; więcej w sekcji funkcje.
Źródła
- Charder – Medical/Standard/Child Result Sheet
- Charder MA801 – opis arkusza wyników (sekcje wydruku)
- Charder MA801 User Manual (REV008)
- ESPEN Guidelines: Bioelectrical impedance analysis – part II: utilization in clinical practice
- Having breakfast has no clinically relevant effect on bioelectrical impedance measurements in healthy adults
- Estimation of Body Composition and Water Data Depends on the Bioelectrical Impedance Device